Cá tra và bài học đắt giá về truyền thông

0
155

Carrefour, tập đoàn bán lẻ lớn nhất châu Âu, vừa tuyên bố ngừng tiêu thụ cá tra Việt Nam tại các địa chỉ của Carrefour ở Tây Ban Nha, Ý, Bỉ, Pháp và 1 số nước Carrefour sở hữu chi nhánh. Không chỉ Carrefour, 1 số trường học ở Tây Ban Nha cũng khước từ chọn cá tra của Việt Nam.

Đây là phản ứng diễn ra sau lúc đài truyền hình Cuatro TV (Tây Ban Nha) cho phát sóng 1 phóng sự kể về nuôi cá tra ở Việt Nam. Trong video trình chiếu cuối tháng 1 gần đây, những nhà khiến phim đã cáo giác Việt Nam nuôi cá tra ko đúng quy chuẩn, trong các lồng bè ko sạch, với thức ăn lấy từ cá chết và các phế phẩm khác.

Ricardo Pardo, người thực hiện bộ phim, đã ko tiếp cận các doanh nghiệp cá tra lớn. Ông quay phim, chụp hình ở các cơ sở nhỏ lẻ, ko có tính đại diện, gây hiểu nhầm nguy hại. Thành thử, theo các người trong ngành, ko chiếc trừ khả năng phóng sự này được thực hành cho mục tiêu bôi nhọ, hạ tốt uy tín con cá tra Việt Nam.

Ngay sau khi sự việc xảy ra, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã có văn bản gửi đài Cuatro TV phản đối thông tin sai lệch trong bộ phim. Các tổ chức như Vĩnh Hoàn, Gò Đàng cũng tức thì hành động để cứu vãn hình ảnh con cá tra đang xấu đi. Kết quả, nhiều tổ chức chứng nhận quốc tế như BAP, ASC đã lên tiếng bảo vệ con cá tra Việt Nam. Liên minh Nuôi trồng Thủy sản Toàn cầu (GAA) cũng bảo đảm rằng cá tra Việt được nuôi theo phương thức với trách nhiệm và tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khe khắt. Dù vậy, bà Trương Thị Lệ Khanh, Chủ tịch Đơn vị Vĩnh Hoàn thừa nhận “hoạt động truyền thông về con cá tra vẫn chưa chạm tới người tiêu dùng”. Trong lúc đó, quyết định lại trong tay họ.

Đây ko buộc phải là lần đầu con cá tra Việt Nam bị “tấn công”. Từ năm 2003, lúc con cá tra Việt Nam khởi đầu cho thế giới thấy giá trị dinh dưỡng và giá thành khó khăn, đủ khả năng đánh bại các mẫu cá như cá minh thái, cá tuyết, cá hoki (châu Âu), cá rô phi (châu Á), đường đi của cá tra Việt Nam chưa bao giờ là bằng phẳng. Năm 2003, lần đầu tiên cá tra Việt cần đối đầu mang kiện tụng chống bán phá giá ở Mỹ. Năm 2009, cá tra Việt bị truyền thông bôi bẩn ở rất phổ biến nước, từ Pháp, Tây Ban Nha, Na Uy, Ý, Ai Cập, Mỹ, Trung Đông, Bắc Phi… Năm 2010, Hiệp hội Chủ trại nuôi cá nheo Mỹ (CFA) còn mở chiến dịch truyền thông buộc tội Việt Nam nuôi cá tra trong môi trường nước ô nhiễm. Tình hình nghiêm trọng đến mức, tháng 12 năm đó, Quỹ Động vật Hoang dại Thế giới (WWF) đã đưa cá tra Việt Nam vào danh sách đỏ trong “cẩm nang chỉ dẫn sử dụng thủy sản 2010” tại một số nước châu Âu.

Mặc dầu WWF sau ấy đã gỡ bỏ án oan cho con cá tra và chặng đường xuất khẩu của cá tra Việt Nam vào các nước đã thênh thang hơn, nhưng điều ấy không với nghĩa, con cá tra Việt hết bị xói móc. Năm 2011, 1 kênh truyền hình ở Đức đăng vận chuyển bộ phim tài liệu kể về con cá tra Việt Nam, biểu đạt cá tra là loài cá fake, giá thấp, được nuôi ở vùng nước ô nhiễm. Kết quả, doanh số vào thị trường này đã sụt giảm tới 25%. Năm 2012, xuất khẩu cá tra sang châu Âu tiếp tục giảm 20%, cũng với các lý do ảnh hưởng đến kháng sinh, chất lượng nước, thức ăn ko vững bền, chất thải từ ao nuôi.

Từ năm 2013, đường vào châu Âu của cá tra Việt đã trở nên khấp khểnh. Ở thị trường Mỹ, cũng con cá tra chịu rộng rãi sức ép. Ngoại trừ câu chuyện kiện cáo và tăng thuế chống bán phá giá như đã nói, Mỹ còn duyệt đạo luật Farm Bill để siết chặt kiểm soát hơn nữa. Tình hình nặng năn nỉ đến mức phổ biến tổ chức cá tra buộc phải tậu cách quên đi thị trường Mỹ, dành lại sân chơi cho 1 số doanh nghiệp đủ sức bám trụ.

Ông Jean Charles Diener, Giám đốc, người sáng lập OFCO Sourcing Việt Nam, từng chia sẻ, tiêu chí giá thấp đã khiến cá tra Việt dễ bị tấn công. Những phóng sự bôi bẩn cá tra như đoạn phim trên Cuatro TV đều tậu bí quyết quy kết: chất lượng kém buộc phải giá cá tra Việt Nam bán ra thị trường mới phải chăng. Thực tế, hàng chục năm qua, giá cá tra fillet Việt Nam vào các nước luôn thấp hơn những mẫu cá da trót lọt khác từ 0,8-Một USD/pound (tương đương 1,6-2 USD/kg).

Chính vì thấp mà số phận cá tra trở thành nhọc nhằn. Vấn đề này đã được VASEP nhìn thấy từ vài năm trước và từng mang kế hoạch xây dựng giá sàn cho xuất khẩu. Nhưng tới nay, phương án giá sàn xuất khẩu mới chỉ ngừng ở dự trù. Cũng vậy, những hoạt động truyền thông, thuyết phục người sử dụng tin tưởng vào con cá tra Việt Nam vẫn còn “mạnh ai nấy khiến cho”. Vĩnh Hoàn, Thuận Phước, Gò Đàng đều đã làm buôn bán ở nước bên cạnh nhưng chỉ là tự phát. Ngay Vĩnh Hoàn lâu nay cũng chỉ tụ hội ở thị trường Mỹ. Còn đối với thị trường châu Âu và những nước, tổ chức này xác nhận chưa thực thụ lưu ý.

Sau sự kiện Cuatro TV, dự kiến 1 quỹ cho riêng hoạt động quảng cáo, truyền thông, buôn bán giỏi dành cho cá tra Việt Nam sẽ xây dựng thương hiệu. Những công ty trong ngành xuất khẩu cá tra cũng sẽ kết hợp với rộng rãi cơ quan ảnh hưởng để công ty thường xuyên hơn những hoạt động thăm viếng, bàn bạc, đối thoại… Mục tiêu là khiến cho sao để người dùng thế giới nhận biết chuẩn xác quy trình nuôi trồng, chế biến, xuất khẩu của con cá tra Việt Nam.

Theo bà Trương Thị Lệ Khanh, đây sẽ là hoạt động dài hạn chứ ko với tính đối phó nữa. Bởi lẽ, có sức lan tỏa của internet và mạng xã hội, những doanh nghiệp đã nhìn ra được mức độ hiểm nguy của truyền thông bôi xấu. Các thông tin méo mó sẽ không còn ngừng lại ở 1 kênh truyền hình hay trong khuôn khổ địa lý cụ thể, mà sẽ truyền đi sở hữu tốc độ chóng mặt. Lúc đấy, dù thông báo đã được đính chính thì người tiêu dùng rộng rãi nơi sẽ chẳng thể nghe thấy và vẫn bị tác động.

Hoạt động truyền thông về con cá tra vẫn chưa chạm đến người sử dụng, trong khi đấy quyết định lại nằm trong tay họ.

Vì thuộc tính rủi ro như vậy phải hoạt động buôn bán nhiều năm kinh nghiệm, trực tiếp đến người tiêu dùng quốc tế, để xây dựng hình ảnh, gầy dựng lại niềm tin về ngành cá tra Việt Nam là hết sức thúc bách. Giải đáp báo chí, ông Dương Ngọc Minh, Chủ toạ kiêm Tổng Giám đốc Hùng Vương, còn nhấn mạnh: “Đây không còn là câu chuyện của tổ chức, của Hiệp hội mà nên là của cả nước. Việt Nam nên với sự vào cuộc của Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương, phòng ban tham tán thương mại ở những nước để làm cầu nối cùng đơn vị phản bác bỏ các thông báo sai lệch, sản xuất các thông tin đúng đắn về ngành”.

Sâu xa hơn, trường hợp còn xem cá tra là con cá nhà nước, là nguồn lợi đem về hàng tỉ USD mỗi năm, theo 1 chuyên gia trong ngành, Việt Nam cần kiến lập 1 môi trường buôn bán mà ở ấy các tổ chức tham gia nuôi trồng, chế biến cá tra phải tuân thủ nghiêm nhặt các quy định về chất lượng. Chính vì Việt Nam còn rộng rãi đơn vị nuôi trồng, chế biến cá tra ko theo quy chuẩn mà những đối thủ mới mang cơ hội truyền thông bôi xấu. Trên thực tiễn, hơn 500 lô hàng cá tôm xuất sang 38 nước bị cảnh báo nhiễm kháng sinh, đựng mầm bệnh và buộc trả về trong 9 tháng đầu năm 2016 đã là tin tức gây phương hại nghiêm trọng đến hình ảnh toàn ngành thủy sản Việt Nam. Cũng vậy, khủng hoảng về môi trường biển, môi trường nước ở Việt Nam đã và sẽ còn làm cho người sử dụng thế giới dè dặt. Chừng nào chưa giải quyết tận gốc những vấn đề nêu trên, đường đi của cá tra nhắc riêng và thủy sản Việt Nam khái quát sẽ vẫn lểu đểu.


http://www.brandsvietnam.com/11782-CatravabaihocAatgiavetruyenthong

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here